1. پرسش . من از کسی تقلید نمی کنم وخودم توسط عقل ومنطق تصمیم می گیرم لطفا نظر خود را بفرمایید؟
پاسخ: در اصول دین تقلید از کسی جایز نیست وباید از راه عقل ومنطق صحیح باشد ولی در فروع باید یا از راه اجتهاد ویا از راه احتیاط ویا از راه تقلید باشد واین از باب رجوع به فردی دانا برای پرسیدن مساله ای است که نمی دانیم ومانند مراجعه بیمار به پزشک و... می باشد.

2. پرسش . آيا به كسى كه امر ضرورى و حكمى را بر اساس دليل علمى به نظر خود انكار مى‏كند، اطلاق مرتد مى‏شود يا خير؟
پاسخ: بر او اطلاق مرتد نمى‏شود و همچنين داراى حكم آن نمى‏باشد، زيرا مرتد بر كسى اطلاق مى‏شود كه ضرورى از ضروريات دين را بدون دليل انكار كند.

3. پرسش . كسى كه مسأله ضرورى دينى را بر اساس اعتقاد انكار مى‏كند و نه براساس عناد، آيا حكم مرتد بر او جارى است يا خير؟
پاسخ: حكم مرتد را ندارد.

4. پرسش . شيوه آگاهان و عالمان در زمان پيامبر(ص) و پس از ايشان در برابر آنانى كه مسائل ضرورى را انكار مى‏كردند و يا القاى شبهه بين مردم مى‏نمودند، چگونه‏ بود؟
پاسخ: شيوه آگاهان و عالمان در زمان پيامبر (23 سال) و عصر صحابه (100 سال) و زمان تابعين (70 سال) بسيار نيكو و پسنديده بود، زيرا اولا آنان را در جلساتى كه داشتند مى‏پذيرفتند و ثانيا اشكالات آنها را با دليل و منطق پاسخگو بودند و شبهه را از اهل‏شبهه برطرف مى‏كردند. براى اثبات اين مدعى مى‏توانيد به كتاب‏هاى تاريخى مراجعه فرماييد كه شيوه خوب پيامبر را در برابر كافران و ملحدان در مسجد مدينه (اسطوانةالوفود) بيان مى‏كنند. شيوه حضرت امير(ع) در مدينه و كوفه با ابن كواع وامثال او و شيوه امام صادق(ع) با ابن ابى‏العوجا، در برابر اشكالاتى كه بر مسائل اعتقادى و احكام شرعى اسلام داشتند همين گونه بود و با آن شيوه پاسخ مى‏گفتند و شبهه‏هاى آنان را برطرف مى‏كردند.

5. پرسش . آيا طرح شبهه معقول از طرف صاحب‏نظرى عليه يك مسأله ضرورى در اسلام باعث ارتداد او مى‏شود؟
پاسخ: طرح شبهه در برابر يك مسأله ضرورى اگر به گونه معقول باشد و بر طريقه عناد و دشمنى نباشد، باعث ارتداد نمى‏شود، زيرا با توجه به اشكالات و شبهاتى كه در جلسات رسول خدا(ص) و حضرت امير(ع) و امام صادق(ع) ايراد مى‏شد و پاسخى كه آنان با شيوه‏اى پسنديده مى‏دادند، اين نكته دريافت مى‏شود كه طرح شبهه معقول از طرف دانشمند و صاحب‏نظر و انديشه - از هر مقوله‏اى كه باشد - موجب ارتداد نمى‏شود و بر عالمان فقه و تفسير و كلام امروز است كه آنها را همانند عالمان زمان پيامبر و صحابه و تابعين، با دليل پاسخ دهند و شبهات را از آنان برطرف كنند، زيراپاسخ بدون دليل و منطق تأثير ندارد و شبهه را از پرسش‏كننده برطرف نمى‏كند. بدين جهت، سيره رسول خدا و امامان در مقام پاسخ به پرسش‏ها هميشه همراه با دليل بود و هرگز موردى وجود ندارد كه آنان روش ديگرى را اتخاذ كرده باشند.

6. پرسش . بر كسى كه نماز نمى‏خواند و روزه نمى‏گيرد، اطلاق مرتد مى‏شود؟
پاسخ: مجرد نماز نخواندن و روزه نگرفتن باعث ارتداد نمى‏شود.

7. پرسش . آيا شركت در مجالسى كه شركت كنندگان در آنها شراب مى‏نوشند حرام است يا خير؟
پاسخ: شركت در مجالسى كه اهل آنها شراب مى‏نوشند حرام است مگر در صورتى كه براى كسى شركت در آنها ضرورى و لازم باشد، در اين فرض اگرچه براى او جايز است، ولى لازم است كه بر مقدار ضرورت بسنده نمايد.

8. پرسش . خونى كه از لاى دندان بيرون مى‏آيد و در آب دهان از بين برود، آياآب كشيدن داخل دهان لازم است؟
پاسخ: لازم نيست.

9. پرسش . كسى كه چيز نجس و يا متنجسى را خورده، آيا لازم است كه دهان خود را آب بكشد؟
پاسخ: آب كشيدن دهان لازم نيست زيرا پس از آنكه از گلو چيز نجس سرازير معده شود، دهان پاك است.

10. پرسش . آيا زرتشتيان همانند يهوديان و مسيحيان از اهل كتاب محسوبند؟
پاسخ: بله آنان از اهل كتاب مى‏باشند.

. آيا به نظر شما خوردن گوشت ذبايح حلال گوشت اهل كتاب (زرتشتى، يهودى ومسيحى) جايز است؟
پاسخ : بله خوردن گوشت ذبايح حلال گوشت اهل کتاب جایز است ولی پیش از خوردن، بسم الله را بگویید‏. فتوا بر حلیت ذبایح اهل کتاب اگرچه خلاف مشهور است ولی ادله ما بر اساس کتاب خدا وسنت رسول خدا(ص) وامامان(ع) می باشد واین مساله به گونه مفصل در کتاب «فقه وزمان» و کتاب «همبستگی ادیان ومذاهب» مورد بررسی قرار گرفته است.

2. پرسش : آيا شركت در سفره‏اى كه در آن شراب نوشيده مى‏شود، جايز است؟
پاسخ : جايز نيست چون شركت در چنين سفره‏اى در شرع اسلام مورد نهى قرار گرفته و حرام مى‏باشد.

3. پرسش : آيا اين حكمِ حرمت، عموميّت دارد يا اختصاص به سفره‏اى دارد كه از سوى مسلمان يا در كشور اسلامى برقرار مى‏شود؟
پاسخ : حكم مذكور عموميّت ندارد و اختصاص به سفره‏اى دارد كه از سوى مسلمان يا در كشور اسلامى برقرار ‏شود. بنابراين شركت در چنين سفره‏اى كه از سوى غير مسلمان و در كشور غير اسلامى برقرار مى‏شود، حرام نيست و خوردن مسلمان از چيزهاى حلال در آن سفره اشكال ندارد.
اين نظريه با توجه به حديث معروف از امام صادق (ع) كه فرمودند: «يجوز على‏ كلّ ذي دين بما يستحلّون» يعنى براى هر صاحب دينى، آنچه را كه حلال مى‏داند جايز است وما حق جلوگيرى وممانعت از آن را نداريم و نيز با توجه به عدم وجود ملاك وجوب نهى از منكر در مورد ياد شده (نه قولا ونه عملا) اين نظريه واضح وروشن مى‏گردد.
البته تنها مى‏توانيم در كشور اسلامى كه از نظر ما تظاهر به آن حرام است، جلوگيرى كنيم، حتى اگر متظاهر به آن غير مسلمان باشد، اگرچه به نظر آنها حلال مى‏باشد.
خلاصه كلام در صورتى كه صاحب سفره غير مسلمان و در کشور غير اسلامی باشد شركت در آن اشكال ندارد و مسلمان مى‏تواند از غذاهاى حلال آن بخورد و اگر صاحب سفره مسلمان باشد يا در کشور اسلامی باشد حضور در آن سفره حرام است.

4. پرسش . آیا گوش دادن به صدای خواننده زن در صورتی که شهوت انگیز نباشد و انسان به گناهی نیافتد، جایز است؟
پاسخ: شنیدن صدای زن فی نفسه حرام نیست.

5. پرسش . آیا صدای با صوت زن برای مرد نامحرم حرام است؟
پاسخ: شنیدن صدای زن فی نفسه حرام نیست.

6. پرسش . اگر ريش براى كسى حرجى باشد، آيا مى‏تواند آن را بتراشد؟
پاسخ : گذاشتن ريش اگر براى شخصى حرجى يا ضررى داشته باشد، تراشيدن آن اشكال ندارد.

7. پرسش . آيا يك دختر بالغ وعاقل مى‏تواند بدون اجازه پدر با مردى ازدواج كند؟
پاسخ : اگر دختری بتواند مصلحت ومفسده را برای خود به گونه کامل درک کند وتحت تاثیر احساسات وعواطف قرار نگیرد وبر اساس مصلحت قطعی ازدواج نماید، مانعی ندارد. البته در این امر باید دقت شود.

8. ماشين لباس‏شويى كه به آب كر اتصال دارد و عين نجاست را از لباسى كه نجس بوده از بين برده، آيا آن لباس محكوم به پاكى است يا خير؟
آن لباس محكوم به پاكى است.

9. اگر دندان مصنوعى كه در دهان قرار دارد و دهان به نجاست خارجى نجس شوند، آيا پس از شستن دهان به تبع آن دندان نيز پاك مى‏شود يا خير؟
بله به تبع آن پاك مى‏شود.

10. آيا پوست‏هايى كه از لب انسان جدا مى‏شود پاك است يا خير؟
پاك است، حتى در صورتى كه با فشار خود شخص آنها را از لب جدا كند، اگر خونى همراه آنها نباشد پاك است.

1. آيا عصر (فشار) در چيزى كه قابل انجام براى آن نمى‏باشد لازم است يا لازم نيست؟
در چيزهايى كه در پاك شدن آنها عصر (فشار) ممكن نيست، مثل كفش‏هايى كه لايه درونى آنها پارچه است و يا جلد كتاب‏ها و امثال اينها، عصر معتبر نيست و تنها با آب بدون فشار پاك مى‏شوند.

2. امروزه بسيارى از لوازم آرايشى مورد مصرف بانوان مسلمان از جفت جنين تهيه و شكل مى‏گيرد، آيا از نظر حضرت عالى پاك است؟
اگر با خون آلوده نباشد محكوم به پاكى است، زيرا نجس بودن آن ثابت نمى‏باشد.

3. از نظر حضرت عالى گوشت گوسفندى كه از شير سگ خورده نجس و حرام است يا خير؟
خير نه نجس مى‏شود و نه حرام.

4. گوسفندى كه از شير خوك خورده از نظر حضرت عالى حرام و نجس است؟
گوشت گوسفندى كه از شير خوك زياد خورده و با آن پرورش يافته، نه تنها باعث حرمت گوشت آن مى‏شود، بلكه باعث حرمت گوشت نسل‏هاى بعد از آن نيز مى‏شود. ولى اگر از شير آن كمى خورده باشد، باعث حرمت خوردن گوشت آن نمى‏شود ولى باعث كراهت خوردن آن مى‏شود.

5. آيا از نظر حضرت عالى حيواناتى كه از چيزهاى نجس تغذيه مى‏كنند شير و گوشت آنها حرام مى‏شود يا خير؟
تغذيه كردن حيوانات حلال گوشت با نجاست )غير از مدفوع( باعث حرمت شير و گوشت آنها نمى‏شود.

6. آيا ديوارى را كه غیر مسلمان رنگ كرده، نجس است يا خير؟
ديوارى را كه غیر مسلمان رنگ كرده است نجس نمى‏شود، چه كتابى باشد و چه غير آن.

7. بول گربه و موى آن را نجس مى‏دانيد يا خير؟
بول گربه نجس است، ولى موى آن نجس نمى‏باشد.

8. آيا خبر دادن به مهمان به نجس بودن فرش خانه و مثل آن لازم است؟
لازم نيست.

9. آيا همراه با آب كشيدن گوشت و دنبه، دست نجس هم پاك مى‏شود يا پاك نمى‏شود؟
پاك مى‏شود، مگر در صورتى كه جرم چربى به گونه‏اى روى دست را فراگرفته باشد كه مانع از رسيدن آب به آن شود، در اين فرض پاك نمى‏شود.

10. اگر بعضى نقطه‏هاى مكانى نجس باشد، در صورتى كه عضوى از اعضاى انسان به آن مكان تلاقى و تماس پيدا كند ولى معلوم نباشد كه از نقطه‏هاى نجس بوده يا از نقطه‏هاى پاك، آن عضو محكوم به پاكى است و يا آنكه محكوم به نجاست است؟
محكوم به پاكى است.

. آيا جايز است كسى كه مى‏تواند عمل به احتياط كند تقليد نمايد؟
براى كسى كه موارد احتياط را بداند مى‏تواند در مسائل شرعى بر طبق آن عمل كند، ولى از نگاه من بهتر است در آنها بر طبق فتاواى مجتهدى كه واجد شرايط باشد عمل كند و خودش را از تحمل سختى و دشوارى احتياط برهاند.

٢. آيا براى زن و شوهر جايز است از دو مجتهد تقليد كنند؟
بله جايز است براى هر زن و شوهر مرجع تقليد خاص داشته باشند و در صورتى كه بين آن دو مجتهد در فتوا اختلاف باشد، بايد هر يك از آنها بر طبق فتواى مرجع تقليد خود عمل نمايد.

٣. آيا تبعيض در تقليد را شما جايز مى‏دانيد؟
تبعيض در تقليد در صورت تساوى دو مجتهد از نظر آگاهى از موازين و شرايط اجتهادى مانعى ندارد و مى‏تواند برخى مسائل را بر طبق فتواى يكى و برخى مسائل را بر طبق فتواى ديگرى عمل نمايد، ولى اين جواز تبعيض در اعمال است نه تبعيض در عمل واحد و در آن به جاست از يكى تقليد كند، زيرا در برخى موارد مواجه با اشكال مى‏شود.

٤. شخصى كه مدتى بدون تقليد از مجتهد اعمالى انجام داده، آيا اعمال او صحيح است؟
در صورتى كه آنها مطابق با واقع و يا مطابق با فتواى مجتهد جامع الشرايط بوده صحيح مى‏باشد و موجب اشكال نمى‏شود، اما اگر مطابق با واقع و يا فتواى مجتهد ياد شده نباشند، نمى‏تواند بر آنها بسنده كند. پس در صورتى كه مطابق نبودن آنها با فتواى مجتهد در خارج وقت برايش معلوم شود، بايد آنها را قضا نمايد و اگر در وقت معلوم گردد، بايد آنها را اعاده نمايد.

٥. آيا بيهوشى مرجع تقليد براى عمل جراحى باعث بطلان تقليد از او مى‏شود؟
بيهوشى مرجع تقليد به وسيله پزشك براى عمل جراحى موجب بطلان تقليد از او نمى‏شود، زيرا شرايطى كه بايد در مرجع تقليد باشد با بيهوشى از بين نمى‏رود.

٦. آيا از نظر حضرت عالى الكل پاك است يا نجس؟
الكل طبى و صنعتى پاك است زيرا قابل شرب و آشاميدن نيست و نوعى از سموم به شمار مى‏آيد و اما الكل غير صنعتى كه قابل براى شرب و آشاميدن است و مست‏كننده مى‏باشد بنا بر مشهور نجس است.

٧. آيا به نظر حضرت عالى از موادى كه در آنها الكل وجود دارد بايد اجتناب كرد؟
موادى كه در آنها الكل غير صنعتى به كار رفته باشد، اگر مستهلك در آنها شده و حال مست كنندگى از آن سلب شده باشد، اجتناب از آنها لازم نيست، حتى اگر از نوع غذاها و مايعات باشند و مداوا با شربت‏هاى دارويى كه حاوى كمى الكل مى‏باشند و بر آنها اطلاق شراب نمى‏شود اشكالى ندارد.

٨. اگر امكان دارد در باره الكل طبى و صنعتى بيشتر توضيح دهيد؟
الكل صنعتى كه آشاميدنى نيست اگر از متانل ساخته شده باشد، علاوه بر پاك بودن براى به كارگيرى آن در هر مورد و جايى كه باشد اشكال و منعى نيست و اگر از اتانل يا الكل اتيليك باشد و در موادى به كار گرفته شود، در اين صورت اگر الكل آن به اندازه‏اى باشد كه حالت مست كنندگى خود را حفظ كرده باشد، به حدى كه بتواند در انسان حالت مستى بوجود آورد هم حرام است و هم نجس، ولى در به كارگيرى آن در ساخت داروها چون حالت سكرى آن به گونه كامل از بين مى‏رود بدين جهت اشكالى در آنها پيش نمى‏آيد.

٩. از نظر جناب عالى آيا گوشت‏هايى كه از بلاد غيراسلامى وارد مى‏كنند پاك و حلال‏اند؟
گوشت‏هايى كه از بلاد غيراسلامى وارد مى‏شود و از دست مسلمان خريدارى شده باشد، در صورتى كه احتمال اين باشد كه خريدار بر اساس مبانى شرعى تحقيق كرده پاك و حلال است.

١٠. آيا چرم‏هايى كه از كشورهاى غير اسلامى وارد مى‏كنند پاك‏اند؟

چنانچه احتمال مصنوعى بودن آنها وجود داشته باشد، محكوم به پاكى مى‏باشند و اگر اين احتمال در ميان نباشد و چرم حيوانى بودن آن محرز و معلوم باشد، در اين فرض اگر اين احتمال براى آنها در ميان باشد كه از پوست‏هايى باشند كه از بلاد اسلامى به آنجا برده‏اند، در اين صورت نيز محكوم به پاكى مى‏باشند و اگر اين احتمال در ميان نباشد بنا بر مشهور بايد از آن اجتناب كرد

11_آیا ازدواج با کسی که بکارتش را از دست داده جایز است؟

دختری که بکارتش را از دست داده عمل خلاف و حرامی را مرکتکب شده اما ازدواج با او جایز است

براي بدست آوردن رساله وكتاب هاي ايشان در تهران بايد به اين آدرس مراجعه فرماييد

ميدان انقلاب_كوچه 12 فروردين _كوچه نوروز_پلاك7طبقه اول_انتشارات ايده نو

مراجعين پايگاه اطلاع رسانى حضرت آية الله العظمى جناتى

سلام عليكم
احتراما به اطلاع مي رساند يكشنبه بيست و نهم شهريور 1388 برابر با اول شوال 1430 و عيد فطر مي باشد.
همچنين به اطلاع مي رساند به زودى بخش استفتائات هفته كه از حدود سه ماه پيش به علت مشكلات فنى غير فعال شده است ، مجددا فعاليت خود را از سر خواهد گرفت و نيز با توجه به درخواست هاى مكرر مراجعين ، متن كامل رساله توضيح المسائل و مناسك حج آية الله العظمى جناتى در اين پايگاه ارائه مى گردد.
براى تهيه رساله هاى توضيح المسائل و ديگر كتاب هاى حضرت آية الله العظمى جناتى مى توانيد در قم با انتشارات انصاريان (7741744 ــ 7742647 ــ www.ansariyan.org ــ ansariyan@ansariyan.org)، در مشهد با نمايندگى انتشارات انصاريان (2218865) و در اصفهان با انتشارات بني هاشم (2657447) تماس بگيريد.
جهت اطلاع عزيزانى که درخواست شماره حساب بانکى نموده اند نيز شماره حساب هاى ذيل اعلام مى گردد:
1. شماره حساب آية الله العظمى محمد ابراهيم جناتى: بانک ملى ايران ــ حساب سيبا 0302231970006
2. شماره حساب مؤسسه فرهنگى اجتهاد: بانک ملى ايران ــ شعبه حجتيه قم ــ کد 2711 ــ حساب 722320

مديريت پايگاه اطلاع رسانى حضرت آية الله العظمى جناتى

آیا پوشیدن پیراهن آستین کوتاه برای جوانان و مردان اشکالی دارد؟

اشکالی ندارد وجوب پوشش در مردان با زنان از نظر کمی و کیفی با هم فرق دارد حال اگر موجب مفسده شود(که نمی شود)در چنین فرضی باید از آن پرهیز کرد

آیا نگاه کردن به زنانی که حجاب اسلامی رو نگاه نمی کنند حرام است؟

زنانی که حجاب شرعی واجب رو رعایت نمیکنند و امر به معروف و نهی از منکر در آنها اثری ندارد نگاه کردن به آنها در صورتی که بگونه ریبه و لذت نباشد اشکال ندارد

ص 378 جلد 4

2_از نظر حضرتعالی آیا زن میتواند نزد عکاس نامحرم برای مسافرت یه یک کشور خارجی عکس بگیرد؟

پاسخ:اگر زنی سفری را قصد کند که باید بدون پوشش شرعی عکس بدهد اگر عکاس از محارم او باشد باید بر آن بسنده نماید و اگر از محارم او نباشد در صورت ضرورت میتواند از راه غیر او عکس را تحصیل نماید

1. پرسش : آيا علاقه به سگ يا صليب كه بين مردم كشورهاى غيراسلامى متداول است، از نظر شرعى اشكال دارد؟
پاسخ : فى نفسه اشكال ندارد ولى بايد دانست كه اين علاقه نسبت به چيزهاى ذكر شده، شايسته وسزاوار مسلمان نيست.

2. پرسش : دوست داشتن زن مرد اجنبى را و يا مرد زن اجنبى را، به‏گونه‏اى كه دوستى پاك و به دور از نيت‏هاى ناپسند ومقاصد شيطانى باشد، آيا از نظر اسلام اشكالى دارد؟
پاسخ : در مفروض سؤال فى نفسه اشكال ندارد ولى بايد حد و مرزى كه در شرع مقدس مقرر شده به گونه كامل رعايت شود، زيرا بدون رعايت آن اين دوستى ممكن است به وسيله‏اى خطرناك براى انحراف تبديل شود. چه بسيار از مردان و زنان و دوشيزگان در اثر اين گونه دوستى‏ها از حريم عفت، نجابت و پاكدامنى خارج شده و در ندامت به سر مى‏برند.

3. پرسش : آيا در اديان الهى براى اخلاق اهميت قائل شده‏اند؟
پاسخ : در همه اديان الهى رعايت اخلاق از اهداف اصلى آنها به شمار آمده و به اين مسأله بيش از هر موضوعى پرداخته‏اند. در طول تاريخ بشر انبيا و اوصياى عظام كه حلقه ارتباط ميان خلق و خالقند، تلاش بسيارى در بعد عملى و قولى در تثبيت پديده خلق نيكو در جوامع بشرى كرده و در همه تعاليم دينى جهانيان را به آن دعوت كرده‏اند و بر رعايت آن در جامعه تأكيد داشته‏اند تا آن را در جامعه نهادينه سازند.

4. پرسش : آيا اخلاق در دين اسلام از ويژگى خاصى برخوردار است؟
پاسخ : بله در اسلام براى نهادينه كردن اخلاق در جامعه ويژگى خاصى قائل شده‏اند و در امتداد تلاش انبياى عظام، پيامبر اسلام(ص) و ائمه(ع) برنامه‏هاى كامل‏ترى در اين باره براى رفاه و آسايش جامعه به مردم ارائه داده‏اند و آنچه در توان داشتند براى نهادينه كردن آن در جامعه به كار بسته‏اند و بر اثر مساعى پيگير آن حضرت تحول عظيمى در جامعه انسانى در بعد اخلاقى پديد آمد.

5. پرسش : آيا اسلام اخلاق را در باره حيوانات نيز مراعات كرده است؟
پاسخ : تربيت شدگان رسول خدا(ص) علاوه بر اينكه با انسان‏ها رفتار خوب و مهربانانه‏اى داشتند و عملا به گونه كامل روش‏هاى اخلاقى را رعايت مى‏كردند، بلكه اخلاق را در باره حيوانات نيز اعمال مى‏نمودند و آنها را نيز از عواطف انسانى خويش برخوردار مى‏ساختند كه در تاريخ اسلام برخى از موارد آن ثبت شده است.

6. پرسش : اهميت اخلاق را بيان فرماييد؟
پاسخ : در اهميت اخلاق همين قدر بس كه خداوند در آيه «و انك لعلى خلق عظيم» پيامبر گرامى را با مزاياى گوناگونى كه دارد تنها به اخلاق بسيار خوب توصيف مى‏كند و اين گوياى اهميت بسيار آن مى‏باشد.

7. پرسش : آيا از مبانى اسلامى اين مطلب دريافت مى‏شود كه اخلاق براى هر جامعه ضرورى است؟
پاسخ : بله از مبانى اسلامى دريافت مى‏شود كه اخلاق براى هر جامعه‏اى ضرورى است، زيرا بدون آن جامعه از آرامش برخوردار نمى‏شود. همه به چشم مى‏بينيم كه بيشتر مشكلات، جنايات و ناآرامى‏ها در جوامع فاقد اخلاق است و براى حل آنها چاره‏اى جز رو آوردن به اخلاق نيست و تنها علم براى برقرارى آسايش در جامعه كافى نيست.

8. پرسش : جامعه‏شناسان و فلاسفه بر اين اعتقادند كه اهميت اخلاق در حفظ جامعه از علم بيشتر است، آيا اين اعتقاد از نظر شما درست است؟
پاسخ : بله درست است و همان گونه كه جامعه‏شناسان و فلاسفه گفته‏اند اهميت اخلاق در حفظ جامعه از علم بيشتر است، زيرا علم همچنان كه وسيله‏اى مهم براى پيشرفت جامعه و آسايش بشر هست، گاهى نيز وسيله‏اى براى ركود جامعه و سلب آسايش انسان‏ها مى‏شود و اين را امروزه شاهديم كه چگونه استثمارگران به كمك علم، ناآرامى بلكه نابودى مردمى را كه تسليم آنها نمى‏شوند به وجود مى‏آورند. در مقابل، اخلاق هيچگاه به عنوان وسيله‏اى براى ناآرامى و نابودى انسان‏ها بكار نمى‏رود و امروزه مى‏بينيم كه هر چه دامنه دانش و فن‏آورى گسترش مى‏يابد و اكتشافات افزون مى‏گردد، دامنه اخلاق تنگ‏تر و حتى در برخى از جوامع ديده مى‏شود كه اخلاق به مرحله صفر رسيده است.

9. پرسش : حضرت آية اللّه جنّاتى لطفا ما را مورد نصيحت قرار دهيد؟
پاسخ : انسان هر روز بايد خود را در سه چيز مورد محاسبه قرار دهد:
1 . ببيند آيا در آن روز هيچ خطايى از او سر زده است يا خير؛
2 . ببيند آيا هيچ خوبى در آن روز اكتساب كرده است يا خير؛
3 . ببيند هيچ عملى را بدون بررسى دقيق انجام داده است يا خير.
همچنين هر روز در وقت آسايش بايد فكر كنيد كه چه بوده‏ايد و چه خواهيد شد و از كجا آمده‏ايد و به كجا خواهيد رفت و بايد كارهاى جهان را در معرض تغيير و زوال بدانيد و نيز نبايد هيچ شخصى را اذيت كنيد و بدانيد كار نيك است كه مى‏ماند و اگر از بدى لذتى بيابيد، بدانيد كه آن لذت نمى‏ماند ولى عمل بد مى‏ماند. اگر بر شما بدى شود در صدد تلافى نباشيد و گذشت نماييد و با هيچ كسى سفاهت نكنيد و تواضع را در برابر همه به كار بريد و آن را كوچك نشماريد و هميشه بر ملازمت سيرت عدل و استقامت و التزام به خيرات مواظبت نماييد تا نيك‏بخت گرديد. همه بدى‏ها را از زن و فرزند و اطرافيان نبينيد و خود را كاملا خوب، منزّه، مبرّا، پاك و پاكيزه ندانيد و هميشه خود را تهذيب كنيد و البته ما بايد قبل از تهذيب ديگران، خود را تهذيب كنيم.